Oedeemtherapie

Wat is oedeem

Oedeem is een vochtopeenhoping in een deel van het lichaam. Dit uit zich in een gevoel van zwaarte, spanning of stuwing van de huid, een pijnlijk of tintelend gevoel en toename van de omvang van het lichaamsdeel. Er zijn verschillende soorten oedeem. Een bekend oedeem is het verschijnsel van dikker wordende voeten en enkels na een warme dag. Er kan een kuitje in worden gedrukt (‘pitting oedeem’). Na een nacht rust zijn de voeten weer slank. Lymfoedeem is een speciale vorm van oedeem en kan overal in het lichaam optreden. Vaak komt het in de armen of de benen voor. Er is moeilijker een kuiltje in te drukken en het vocht verdwijnt niet of nauwelijks na een nachtje slapen.

Enkele veel voorkomende vormen van oedeem zijn:

  • lymfoedeem (na verwijderen van lymfklieren of als complicatie bij bestraling)
  • veneus oedeem (a.g.v. van trombose of operatie van bloedvaten).
  • traumatisch oedeem (na een ongeval of bijvoorbeeld verzwikken van de enkel).
  • primair lymfoedeem ( aangeboren aandoening, waarbij het lymfestelsel onvoldoende is aangelegd of niet goed functioneert).
  • secundair lymfoedeem (beschadiging van lymfevaten a.g.v. bijvoorbeeld een operatie).
  • lipoedeem (ongelijke vetverdeling over het lichaam).

Anatomie


Naast het bloedvatenstelsel heeft het lichaam een ander vaatstelsel: het lymfestelsel. Zoals er bloed door de bloedvaten stroomt, stroomt er lymfe door het lymfestelsel. Terwijl de bloedvaten bloed aanvoeren naar en afvoeren van de organen, is het lymfestelsel alleen een afvoerend systeem. Het lymfsysteem loopt door het hele lichaam, voert onder andere afvalstoffen en eiwitten af en heeft een afwerende functie. Het systeem bestaat uit lymfebanen die het vocht transporteren en uit lymfeklieren die een zuiverende werking hebben. Op het kruispunt van grote lymfevaten bevinden zich lymfeknopen. De lymfeknopen liggen dicht bij de organen, en worden ook wel klieren genoemd. In de hals, de oksels en de liezen en buikholte bevinden zich grote concentraties van lymfklieren. De klieren filteren het vocht en halen er lichaamsvreemde stoffen uit. Als het lymfvocht gezuiverd is, komt het via het halsgebied weer terug in de bloedbaan.

Wat is oedeemtherapie?

Oedeemtherapie is erop gericht lymf en veneus oedeem te verminderen of  te stabiliseren. Zoals eerder besproken is oedeem is een abnormale ophoping van eiwitten en vocht in het lichaamsweefsel. Oedeemtherapie maakt gebruik van verschillende behandelvormen. De oedeemfysiotherapeut zal gebruikmaken van manuele  lymfdrainage, oefentherapie, ademhalingsoefeningen, zwachtelen en adviezen en leefregels.

·         Manuele lymfdrainage
Manuele lymfedrainage is een specifieke zachte massagetechniek die gericht is op verhoging van de transportcapaciteit van het lymfestelsel. Door gebruik te maken van bepaalde handgrepen kan het vocht verplaatst worden naar gebieden in het lichaam waar het lymfesysteem nog in tact is zodat het daar vandaan in de circulatie/bloedsomloop kan worden opgenomen.

·         Compressietherapie
Door middel van het aanleggen van bandages of zwachtels wordt van buiten af een continue druk aangebracht die het uittreden van vocht tegengaat en de afvoer van lymfe ondersteunt. De bandages worden aangelegd als er nog geen stabiele situatie in de waterhuishouding is bereikt. Wanneer de omvang van de arm of het been stabiel is, kan een therapeutische elastische steunkous worden aangemeten.

·         Oefentherapie
In veel gevallen kan er door het oedeem een bewegingsbeperking ontstaan waardoor bewegingsomvang en spierkracht  afgenomen. Door oefeningen kunt u de functie van uw armen en benen weer verbeteren. Daarbij maken we gebruik van de “spierpompfunctie ” van onze spieren. Deze ondersteunt het transport van oedeem.

·         Lymfetaping
Hierbij wordt gebruikgemaakt van een specifieke elastische tape die een liftende werking heeft. Hierdoor kan de onderhuidse circulatie verbeteren en de afvoer van lymfevocht bevorderd worden.

·         Ademtherapie
Specifieke oefeningen met betrekking tot uw ademhaling verbeteren de afvoer van (lymfe)vocht.

·         Voorlichting
U wordt voorgelicht over huidverzorging, voeding, preventie en zelfhulp. Dit zijn zaken waarmee u zelf aan de slag kunt gaan. Tevens wordt u begeleid in het opbouwen van uw dagelijkse activiteiten

·         Aanleren van zelfmanagement
Ter aanvulling op de therapie wordt u (indien mogelijk) geleerd zichzelf te masseren, te bandageren en/of te tapen. Daarnaast krijgt u oefeningen mee om de ontstane verbeteringen te onderhouden of verder te vergroten. Beweeg! Oefenen helpt u zo snel mogelijk weer in uw dagelijks ritme te komen en de afvoer van het vocht te verbeteren.

Wat te doen bij lymfoedeem?

Lymfoedeem gaat niet vanzelf over. Als u denkt dat er bij u lymfoedeem ontstaat, neemt u dan direct contact op met uw huisarts of specialist. In overleg besluit u of er verder onderzoek en/of behandeling gewenst is. U kiest dan voor een behandelaar die ter zake kundig is. Uw oedeemfysiotherapeut behandelt niet alleen het lymfoedeem adequaat, maar is tevens een deskundige op het gebied van bewegen en houding.

Verwijzing
Voor oedeemtherapie is een altijd een schriftelijke verwijzing nodig van een arts. Dit kan van uw huisarts of medisch specialist zijn.

Vragen?
Heeft uw na het lezen van deze tekst nog vragen over Oedeemtherapie? Neem dan contact op met de praktijk en vraag naar Graziela Engeldal (Oedeemtherapeut) of mail naar gendeldal@fysiocouperus.nl